1944'te sayfalara savaş girdi, 1946'da çıktı

Popüler kurgunun siyasi iklime ne hızla uyduğu genellikle örneklerle anlatılır. Elimizdeki koleksiyon bunu ölçmeye izin veriyor, çünkü tek bir derginin savaş öncesi, savaş ortası ve savaş sonrası sayıları bir arada.

Black Book Detective, kör edilmiş bir savcının gece görebilme yeteneği kazanıp suçluların peşine düşmesi üzerine kurulu bir seri. Mayıs 1942, Güz 1944 ve İlkbahar 1946 sayıları elimizde. Savaş sözlüğü bu üç sayıda sırasıyla yüz binde 10, 76 ve 27 kez geçiyor.

Kötü adam kim olacak

1942 sayısında suçlular sıradan: bir suç örgütünün başı, bir raket, para. 1944 sayısında kahraman cephe gerisindeki sabotajcılarla uğraşıyor. 1946'ya gelindiğinde sabotajcılar ortadan kayboluyor; geriye kilitlenmiş bir jüri, karaborsa ve yine para kalıyor.

Bu, yayıncının siyasi bir tercihinden çok ticari bir refleks gibi görünüyor. 1944'te okurun zihnindeki tehdit belliydi ve o tehdide isim vermek satıyordu. 1946'da aynı tehdit tedavülden kalkmıştı.

Kâğıdın kendisi belge

1944 sayısının içindekiler sayfasının üstünde editörlerin okura hitaben düştüğü bir not var: format küçüldü, ama okunacak malzeme miktarı azalmadı. Kâğıt karneye bağlanmıştı. Bu, derginin fiziksel nesnesinin savaşın belgesi haline geldiği nadir anlardan biri.

Sayıların uzunluğu da bunu doğruluyor. 1942 sayısı yaklaşık 77 bin kelime, 1944 sayısı 58 bin, 1946 sayısı yeniden 78 bin. Ortadaki sayı diğerlerinden dörtte bir oranında kısa.

Savaş sözlüğü nerede yüksek çıkıyor

İlginç bir yan bulgu: savaş sözlüğü 1920'lerin macera dergilerinde de yüksek. Adventure'ın 1926 sayısında yüz binde 112, 1932 sayısında 77. Bunun sebebi güncel siyaset değil, Birinci Dünya Savaşı'nın hâlâ taze bir kurgu malzemesi olması. Yabancı Lejyon, hava savaşı ve casusluk hikâyeleri bu dergilerin sabit menüsüydü.

Yani savaş kelimelerinin sıklığı tek başına dönemi anlatmıyor. Anlatan şey, aynı derginin kendi içindeki sıçrama.

Sınırlar

Üç sayı üzerinden eğilim okumak risklidir. Ayrıca ölçülen şey konu değil, sözcük; bir hikâyenin savaşla ilgili olması için o kelimeleri kullanması gerekmiyor. Bu bulgular içindekiler sayfalarındaki tematik değişimle birlikte okunduğunda anlam kazanıyor, tek başına değil.